اقتصاد مقاوتی از کال شور تا قنات قصبه

دسته: اجتماعي , اقتصادي
دوشنبه - 2 آذر 1394

اقتصاد مقاوتی در شهرستان ما چگونه تعریف می گردد؟ آیا ما نیز باید فعالیت های اقتصادی خود را بر اساس اقتصاد مقاوتی باز تعریف نماییم؟

مدت هاست که بر مقاوم شدن اقتصاد مملکت در برابر مشکلات درونی و تهدیدات بیرونی تاکید می گردد. اقتصاد مقاوتی (Resistive economy) یا تاب­آور یعنی تشخیص حوزه های فشار و متعاقبا تلاش برای کنترل و بی اثر کردن و در شرایط آرمانی تبدیل چنین فشارهایی به فرصت ، که قطعا باور و مشارکت همگانی و اعمال مدیریت های عقلایی و مدبرانه پیش شرط و الزام چنین موضوعی است، اقتصاد مقاومتی کاهش وابستگی ها و تاکید روی مزیت های تولید داخل و تلاش برای خوداتکایی است. (دکتر خوش چهره، روزنامه خراسان)

اما اقتصاد مقاوتی در شهرستان ما چگونه تعریف می گردد؟ آیا ما نیز باید فعالیت های اقتصادی خود را بر اساس اقتصاد مقاوتی باز تعریف نماییم؟

ابتدا باید ببینیم اقتصاد شهرستان ما بر چه پایه هایی بنا شده است. عمده اقتصاد شهرستان و مردم آن بر پایه کشاورزی است. زراعت زعفران و جدیدا پسته. زعفران که خود گونه ایست مقاوم و چند ساله که با شرایط این اقلیم سازگار است. پسته نیز درختی مقاوم است که تشنه آب شور کویر است. تنها محصول ظریف و لطیف شهرستان که تاب زندگی و رونق محصول در این محیط را آورده زردآلو است.

بهتر است کمی به عقب برگردیم بیش از دو هزار سال قبل زمانی که نیاکان ما در کنار رودخانه کال شور می زیستند و به علت کم شدن آب این رودخانه به فکر تغییر محل زندگی افتادند. پس آنها به این فکر افتادند که اندکی جابجا شوند و به مرور شروع به حفر قنوات از جمله عمیق ترین قنات جهان یعنی قنات قصبه در طول دوره ای نه چندان کوتاه مثلا بیش از صد سال نمایند! (طبق یک نظریه تاریخی)

qanat qasabe

قنواتی که واحد شمارش عمر آنها امروزه نَه صد سال، که هزار سال است. و در این چند هزار سال این قنوات توانسته ­اند زندگی و حیات بشر را در این منطقه حفظ نمایند. حیاتی هر چند پر فراز و نشیب اما مستمر و مقاوم. حیات مردمی که نانشان را در تنور خشک می کنند تا بتوانند مدت ها آن را ذخیره نمایند و در برابر خشکسالی ها مقاوت کنند.

از این قبیل موارد در زندگی قدیم و امروز گنابادی ها بسیار است که مثالی است بر اقتصاد و زندگی مقاوتی.

اما از مفهوم اقتصاد مقاوتی که یک سوژه و موضوع روز است ما میراث­ خوران و آینده سازان گناباد چه بهره ­ای می توانیم ببریم؟ باز گردیم به تعریف اقتصاد مقاوتی:

بایستی:

  • حوزه های فشار اقتصادی را تشخیص داده،
  • و متعاقبا تلاش برای کنترل و بی اثر کردن این فشار ها،
  • و در شرایط آرمانی تبدیل چنین فشارهایی به فرصت نماییم؛

پیش شرط و الزام این موضوع قطعا:

  • باور،
  • و مشارکت همگانی،
  • و اعمال مدیریت های عقلایی و مدبرانه است؛

همانگونه که نیاکان ما اینگونه رفتار کردند

بایستی: آنچه نیاکان ما (در حفر قنواتی همچون قصبه) کردند:
·       حوزه های فشار اقتصادی را تشخیص داده، کم شدن آب های سطحی را تشخیص دادند
·       و متعاقبا تلاش برای کنترل و بی اثر کردن این فشار ها، شروع به حفر قنوات کردند
·       و در شرایط آرمانی تبدیل چنین فشارهایی به فرصت نماییم؛ قنواتی که سالها و حتی در خشکسالی ها آب مورد نیاز را تامین کردند و مزیت امروز شهرستان ما شدند
پیش شرط و الزام این موضوع قطعا:
·       باور، این مهم بدون باور به توان خود مقدور نبود
·       و مشارکت همگانی، و بدون مشارکت جمعی (تمامی مالکین و مردم) و تلاش بلند مدت اهالی این منطقه (تا ده ها و حتی صد ها سال جهت احداث و تعمیرات پیاپی) امکان پذیر نبود.
·       و اعمال مدیریت های عقلایی و مدبرانه است؛ و البته متصور نیست که این همه بدون مدیریت و عقل و دانش انجام شده باشد. عقلی که آینده نگری کرده و نتیجه ناشی از صد سال تلاش را نیز می دیده است!

قنوات شهرستان کاری به عزمت اهرام مصر و شاید بزرگتر بوده است. زیرا مطمئنا نه با ثروت و قدرت فراعنه مصر بلکه باتدبیر، باور و تلاش جمعی بلندمدت ساخته شده است.

پس به قدرت و توان دستان خود باور داشته باشیم…

پی نوشت:

اشتباه نکنیم اقتصاد مقاوتی، مساوی با اقتصاد معیشتی نیست در اقتصاد معیشتی فقط نیازهای ضروری زندگی تامین می‌شود و به آن اکتفا می شود. اقتصاد معیشتی سمّ امروز جامعه گناباد و اغلب مناطق همسان آن در کشور است. اینکه فقط به روزی امروز خود اکتفا کنیم و تلاش در توسعه معیشت خود نداشته باشیم مخالف تدبیر و از روی قناعتی جاهلانه است.

اقتصاد مقاوتی آینده نگر است و یکی از جنبه های آینده نگری ذخیره و تلاش برای موارد نیاز و سختی است.

احتمالا بسیاری از دهقانان (در چند هزار سال پیش) بسیار بیشتر از خوراک خود غلات کاشت و برداشت و نگه داری می کردند تا بتوانند مقنیان قنات قصبه را نیز سیر نمایند؛ تا امروز ما نیز زنده باشیم و زندگی کنیم!

علی راه نشین

گنابادنیوز

g5


نوشته شده توسط:گنابادنیوز - 1901 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها: