کارکردن در طبیعت و برای طبیعت از آن فعالیت های قشنگی است که خاطر خواهان زیادی دارند . مخصوصا آنها که زندگی روزمره  هیاهویش را بر گوش دلشان  سلطان کرده است.
بچه های محیط زیست بچه های آرامی هستند چه از خشونت طبیعت گذشته اند. اگرچه اطراف ما مملو از جنگل  ها و درختان سربه فلک کشیده نیست و کوه ها مان بیشتر تپه است و همه کویریم و بس. ولی حیات هست. جانوران وحشی کم نیستند که در آسمان و زمین منطقه  جولان می دهند و بیشه و بیشه زار دارند و هزاران قصه !
این روزهای سخت زمستان که کسی را یارای گشت وگذار نیست برای بچه های محیط زیست اخر جنب وجوش است.
 بیش از یک ماه است که آماده باش هستند، از این گوشه به آن گوشه. از ته پسکلوت تا انتهای براکوه.
اگر نفت و گاز و آب برای ما آدم ها کمیاب شده است. حیوانات نیز دلی خوش تر از ما ندارند. برف و سرما چیزی برای خوردن و سربلند کردن باقی نگذاشته. همه گرسنه اند.بی دلیل نبود که گرگ ها هم سری به شهر زدند.
آنفلوانزا هم در این میان بلایی دیگر بود. بسیاری از پرندگان مردند و همه را ترساندند و هنوز چیزی معلوم نیست!
به هر هشت نفر کارمند اداره محیط زیست شهرستان خسته نباشید می گوییم که نفت و گاز خانه خودشان بلاتکلیف است و آنها باید جای دیگر بروند!

 گزارش سازمان محیط زیست شهرستان گناباد

مقدمه :
            پرندگان به سبب برخورداري از قدرت پرواز صاحب وسيعترين محيط بلامعارض در گيتي هستند. پرندگان ميتوانند دفعتا نقل مكان كنند و اين جابجائي سريع از محيطي به محيط مناسبتر و براي بسياري از گونه ها بعلت نياز هاي خاص تغذيه اي و يا شرايط اقليمي نقش حياتي دارد .
يكي از اختصاصات تكاملي پرندگان ، مهاجرت است كه پرنده بوسيله آن محيط زندگي خود را تغيير مي دهد و مسافت هاي منظمي را در دوره هاي مشخصي انجام مي دهد .
مهاجرت پرندگان در فصول مختلف سال به دلايلي مانند  كاهش مواد غذايي و نا مساعد بودن شرايط آب و هوائي و تغييرات ناگهاني فصول ، درجه حرارت ، خشكسالي و يا باران هاي نابهنگام و به علل ديرين شناسي و عناصري مثل تغييرات طول روز و شب ، درجه حرارت از شمال به جنوب و يا برعكس صورت مي گيرد .
 مهاجرت اكثر گونه هاي پرندگان و مسير كليه مهاجرت ها و بطور كلي چگونگي مهاجرت پرندگان همواره بعنوان يك موضوع جالب علمي مد نظر متخصصين علم پرنده شناسي است و در مورد آن تحقيقاتي انجام داده اند ولي هنوز علل وچگونگي انجام اين مهاجرت ها كاملا آشكار نشده است .
 آنچه مسلم است مهاجرت  در بين پرندگان بيشتر از ساير مهره داران بوده و بدو صورت روزانه و فصلي صورت مي گيرد . مهاجرت روزانه فقط  در پرندگان بومي و جهت تغذيه و ديگر فعاليت هاي روزانه صورت مي گيرد . در حالي كه نوع فصلي در فصول مختلف سال صورت مي گيرد . پرنده در فصل معيني زادگاه و محل توليد مثل خود را ترك و در فصل ديگري مراجعت مي نمايد .
موقعيت جغرافيائي ايران و وسعت آن موجب شده است  ايران در مسير مهاجرت هاي مختلفي از جمله  مهاجرت هاي داخلي ، مهاجرت هاي خارجي و مهاجرت هاي عبوري قرار گيرد .

شهرستان گناباد به لحاظ قرار داشتن در قسمت شمال شرقي كشور يكي از مسير ها و گذرگاه  مهاجرت داخلي ـ خارجي و عبوري پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي است كه در پائيز پرندگا ني كه قصد مهاجرت از مناطق سرد آسيا و اروپا به مناطق گرم جنوب آفريقا و عربستان  را دارند از محدوده استحفاظي اين شهرستان ميگذرند  .
 زيستگاه اصلي پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي مناطق سرد سير از جمله سيبري و نواحي سرد كره زمين بوده كه برخي از گونه هاي پرندگان  جهت زمستان گذراني به  مناطق جنوب مهاجرت مي كنند . در زمستان سال جاري به علت سرما ويخبندان تالابها و آبگير هاي شمال كشور و يخ زدگي سدها و آبگير هاي شهر هاي همجوار و نبود شرايط زيستي مناسب دستجاتي از پرندگان آبزي و كنار آبزي وارد حواشي قنوات و استخر هاي شهرستان شدند .

 آنچه كه تا اين زمان حتي تصورش مشكل بود و تا بحال نيز تكرار نشده است حضور بيش از 6 هزار قطعه انواع پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي از خانواده يلوه ، كشيم ها ، آب چليك ها و كاكائي ها ، خانواده مرغابي ها و زير خانواده اردك ها شامل گونه هاي چنگر ، كشيم كوچك ،كشيم بزرگ ،آبچليك پاسرخ، آبچليك تك زي ، كاكائي پشت سياه كوچك ، اردك تاجدار ، اردك سر حنائي، اردك سياه كاكل ، اردك سرسبز ، آنقوت ، خوتكا ، غاز پيشاني سفيد بزرگ و غيره كه وارد زيستگاه هاي آبي نظير قنوات و استخر هاي آبي روستا هاي اروك ، اسو، گيسور ، چاه نمك ، بيمرغ ، كلاته علي ، سمعلي و سنجري در شمال شهرستان و چاههاي كشاورزي اطراف منطقه عمراني ،آب باريك و تلخاوند در جنوب شهرستان شدند كه امكان حضور و فرود اين پرندگان در ظرف 50 سال گذشته در چنين تعداد عجيبي بي سابقه بوده كه فكر و باور چنين حضوري دور از انتظار چشم هر بيننده اي است كه دلايل حضور چنين تجمعاتي ورود موج سرما و يخ زدگي آبگير ها و آب بندان هاي شمال كشور و شهر هاي شمالي استان بوده است.
 پرسنل سخت كوش گارد اجرائي محيط زيست  در مورخ 16/10/86 شاهد اولين تلفات در روستا هاي گيسور اروك و اسو به تعداد كم بودند .
در ساليان گذشته تعداد معدودي از پرندگان مهاجر كنار آبزي ضمن توقف كوتاه در رودخانه كال شور و پس از سوخت گيري و تغذيه و تجديد قوا به سمت شهرهاي جنوبي كشور ادامه مسير داده كه در سال جاري بدليل سرماي شديد و پوشش برف و يخ زياد و يخبندان كال شور به قنوات و استخرهاي روستا ها در حاشيه شهرستان پناه آورده اند و امكان ادامه مسير براي آنها مهيا نشده است.

بخش شمالي شهرستان گناباد بدليل وجود قنوات و استخر و گندم زار بيشترين تراكم مرغابي ها را داشته طبق بررسي هاي انجام شده در طي 3 هفته گذشته با استفاده از وسايل مانند دوربين چشمي و تلسكوپ، پياده روي و مشاهدات مستقيم  آمار و اطلاعاتي در مورد جمعيت و زمان ورود اين گونه درسال اخير بدست آمد .
 جهت تحقيق در مورد مرگ ومير قطعات گندمزار  اروك ، اسو و بيمرغ سرشماري گرديد و پس از جمع آوري لاشه ها و شمارش آنها تعداد بالغ بر 1500 قطعه از انواع مرغابي از زمان ورود در مورخ 16/10/86 تا زمان تهيه گزارش 13/11/86 تلف شدند . براساس بررسي هاي انجام شده معلوم گرديد كه مرگ ومير پرندگان در اثر وجود سرماي بيش از 20- درجه و نبودن مواد غذائي و احتمال ابتلا به بيماري باشد كه تلفات روز هاي اوليه از تعداد انگشتان دست تجاوز نمي كرد و پس از ورود موج دوم و سوم سرما و حاكم بودن سيستم سيبري به كشور و استان خراسان رضوي اين شهرستان جزء سردترين مناطق كشور بوده است
 بطوريكه كال شوررودخانه اي كه همه ساله از نيمه اول آبان ماه لغايت نيمه اول اسفند ماه پذيراي بيش از صدها پرنده مهاجر بوده كه ظرف سال جاري دماي آن به 30- درجه نزول پيدا كرده و كاملا يخ زده است و مضافا به اينكه در سال جاري زيستگاه هاي آبي ساير مناطق در شهرستان هاي همجوار يخ زده و تجمعات پرندگان در حواشي استخرهاي اروك واسو و بيمرغ و ... ديده شده است .

آنچه مسلم است تعداد تلفات بيشتر از اين رقم مي باشد و احتمال داده مي شود كه تعدادي از پرندگان پس از تغذيه منطقه را ترك كرده ودر مناطق ديگر تلف شده اند و جسد آنها توسط درندگان وحشي نظير شغال ، روباه و گرگ مصرف شده باشد كه اطلاع دقيقي از آن در دست نيست .

اقدامات انجام شده :
پرسنل گارد اجرائي محيط زيست بنا به رسالت و وظايف ذاتي و سازماني امور  امداد ،كنترل و پايش  زيستگاه ها را دركل حوزه استحفاظي شهرستان مد نظر قرارداده كه پس از مشاهده اولين تلفات پرندگان در تاريخ 19/10/86  جمع آوري لاشه ها و تحويل آن به شبكه دامپزشكي شهرستان را باجديت بيش از پيش در سر لوحه كاري خوش قرارداده و پس از آن تلاشهاي فراوان براي كاهش تلفات بعمل آمد تا اثرات سوء سرمازدگي بر جمعيت پرندگان مهاجر وبومي كاهش يابد.
در اين راستا مقادير 2 تن كاهو، 5 تن دان و 7تن يونجه به روش دستي جهت تغذيه در سطح زيستگاه هاي پرندگان توسط مامورين گارد اجرائي تابحال  توزيع شده كه اين اقدامات تا پايان فصل سرما ادامه خواهد داشت و فعاليتهاي دستگاه هاي اجرائي ديگر شهرستان مانند بهداشت محيط، دامپزشكي و جهاد كشاورزي جهت جمع آوري و دفن بهداشتي لاشه هاي پرندگان تلف شده نسبت به روزهاي اوليه افزايش يافت و تابحال مبلغ يك ميليارد وچهارصد ميليون ريال به عرصه هاي طبيعي و حيات وحش شهرستان خسارت وارد شده است .

الف :گزارشات روزانه ستاد آنفلونزاي شهرستان ( پيوست صورتجلسات )
ب: مصاحبه با روزنامه خراسان
پ : همکاری لازم با پایگاه خبری شهرستان گناباد
ت : ساير اقدامات به روايت تصاوير 
1. بازديد مديريت محترم حفاظت محيط زيست خراسان رضوي جناب آقاي مهندس آقاميري از زيستگاه هاي شهرستان .
2. بازديد سرپرست محترم محيط طبيعي استان و مسئول نظارت و بزرسي استان جناب آقاي مهندس تقي پور از زيستگاه هاي شهرستان
3. بازديد فرماندار محترم جناب آقاي مهندس صفائي در معيت ساير اعضاء ستاد آنفلونزا از زيستگاه هاي شهرستان .
4.  تهيه تصاوير از حضور و ورود وفرود پرندگان مهاجر در زيستگا ه هاي شهرستان .
5. خريد علوفه و دان و استفاده از همياران افتخاري ومحلي شهرستان .
6.  توزيع و پخش دان و سبزيجات به روش دستي توسط مامورين محيط زيست در سطح زيستگاه ها .
7. شناسايي و آمار برداري  تلفات پرندگان مهاجر آبزي .
8. ا طلاع رساني ، پايش و كنترل روزانه زيستگاه  توسط مامورين و دفن بهداشتي لاشه ها .

مرگ و میر مشکوک و شبه آنفلوآنزا  همه را نگران کرد 

با همه سختی ها  می شود زندگی کرد !

با تشکر از مهندس اسدی پور - ریاست محترم اداره محیط زیست شهرستان گناباد