نگاهي به آثار ۹سال خشكسالي در بخش بجستان شهرستان گناباد
گناباد ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ۸۶/۰۴/۰۳
بخش بجستان شهرستان گناباد در جنوب خراسان رضوي گرچه به جهت محدوديت اقليمي جزو مناطق خشك و نيمهخشك محسوب ميشود اما تداوم ۹ساله خشكسالي، اين پديده طبيعي را به ويژگي اين خطه مبدل كرده است.
نگاه به درختان، قناتها و چشمههاي خشكيده كه حاصل تلاش ساليان كشاورزان پير اين خطه است، دل هر بييندهاي را به درد ميآورد.
طي چند سال اخير بر اثر پديده خشكسالي خسارات فراواني به زيرساختهاي كشاورزي، دامداري، مراتع و باغهاي بجستان وارد آمده بطوري كه تمام درختان هستهدار بر اثر خشكسالي و طغيان آفاتي نظير كرم سرشاخهخوار و كرم خراط گرد در حال نابودي است و باغدار و توليدكننده اكنون خود بايد از شهر ميوه مصرفياش را تامين نمايد. ...
مراتع منطقه كه اغلب از نوع فقير ميباشند به كلي از بين رفته و ديگر علفي براي چراي دام سبك وجود ندارد. به دليل پايين رفتن سطح آبهاي زير زميني آب چاههاي عميق، نيمهعميق و قناتها به شدت كاهش يافته و بر ميزان شوري آن افزوده شده است.
زلزله آرام و بيسروصداي خشكسالي ميرود تااندك رمق كشاورزان و دامداران منطقه را بگيرد و مشكلات آنها را دوچندان كند.
امسال نيز اين پديده "بجستان" بزرگترين بخش خراسان رضوي از توابع شهرستان گناباد و اطراف آنرا در برگرفته و به هر جا سر ميزني خبري از سبزي و نشاط نيست و آنچه بيش از پيش جلب توجه ميكند خشكي، بيآبي و بر باد رفتن اميدهاي كشاورزان و باغداراني است كه دستهاي پينه بسته آنها نشان از اوج زحمات گذشته دارد.
رييس جهاد كشاورزي بجستان ميگويد بزرگترين بخش استان خراسان رضوي براي نهمين سال متوالي با خشكسالي دست و پنجه نرم ميكند.
رحمتالله اميراحمدي روز يكشنبه به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: در اين منطقه ۲۲۰حلقه چاه و ۴۶۰رشته قنات كه اصليترين منابع آبي هستند بر اثر خشكسالي با كاهش آبدهي مواجه شدهاند و شش رشته قنات به كلي خشكيده است.
وي افزود: در اين شرايط گرچه بايد لايروبي قناتها هر چه سريعتر صورت گيرد ولي كشاورزان به دليل هزينهبر بودن آن توان اين كار را ندارند.
او گفت: اين عوامل موجب كاهش توليد و عملكرد محصولات كشاورزي و افزايش ۲۰درصدي مهاجرت روستاييان به شهرها شده است.
وي بيان كرد: در بخش كشاورزي هفت هزار و ۷۸۰ميليون ريال، در بخش دام ۲۹ميليارد ريال و در بخش باغي ۶۸هزار ميليارد ريال خسارت وارد شده است.
او بيشترين خسارت را متوجه محصول زعفران منطقه دانست و گفت: عملكرد اين محصول پارسال از ۴/۵كيلوگرم در هكتار به ۱/۵كيلوگرم كاهش يافته و سطح زير كشت نيز از ۱۹۰۰هكتار به كمتر از ۱۸۰۰هكتار تقليل يافته است.
وي اضافه كرد: عملكرد محصولات اصلي كشاورزي نسبت به سالهاي تر، افت شديدي داشته بطوري كه ميزان برداشت گندم امسال به دو تن در هكتار، جو به ۱/۸تن و زيره به چهار دهم تن رسيده و اين درحالي است كه قبلا اين ميزان حداقل دو برابر وضعيت فعلي بوده است.
رييس جهاد كشاورزي بخش بجستان گفت: سطح زير كشت نيز با خشكسالي دچار نقصان شده بطوري كه در بخش زراعت ۲۸۰۰هكتار و بخش باغها ۱۵۰هكتار از اراضي رها شده و كشت و كار در آنها صورت نميگيرد.
امير احمدي به محصول مهم منطقه يعني "انار" نيز اشاره كرد و افزود:
باغهاي انار بجستان به تناوب در زمستان ۱۳۷۸و ۱۳۸۲و بهار ۱۳۸۴دچار خسارت ناشي از سرماي شديد شدهاند به نحوي كه در اين سالها تمامي ۱۲۰۰ هكتار باغ انار منطقه از خسارات در امان نبوده و اغلب باغداران درختها را كف بر كردهاند.
باغهاي انار بجستان به تناوب در زمستان ۱۳۷۸و ۱۳۸۲و بهار ۱۳۸۴دچار خسارت ناشي از سرماي شديد شدهاند به نحوي كه در اين سالها تمامي ۱۲۰۰ هكتار باغ انار منطقه از خسارات در امان نبوده و اغلب باغداران درختها را كف بر كردهاند.
وي ادامه داد: در سالهاي ۱۳۸۳و ۱۳۸۴هيچ محصول باكيفيتي از باغهاي بجستان برداشت نشد و پارسال نيز كه درختان كف بر شده به آستانه بازدهي مطلوب رسيده بودند و پيشبيني محصول خوبي را داشتيم عارضه "سفيدي دانه هاي انار" اميد باغداران را به ياس مبدل ساخت.
او افزود: در اغلب مناطق ۷۰تا ۸۰درصد ميوههاي انار دچار سفيدي دانه شدند و افت شديد قيمت به دنبال داشت و از طرف ديگر آفاتي چون "شته" و "كنه" در منطقه طغيان كرد.
وي با اشاره به اينكه هنوز عامل دقيق بروز خشكيدگي شاخههاي انار مشخص نشده گفت: اين آفات محصول انار منطقه را تهديد ميكند و وضعيت فعلي اين باغها به دليل نااميدي باغداران، وجود آثار خشكسالي، سرما و آفات بر پيكره درختان مطلوب نيست لذا باغداراني كه در چهارسال گذشته هيچگونه درآمدي نداشتهاند باغ را رها كردهاند.
او افزود: نبود بارندگي مناسب، ضعف فيزيولوژيكي درختان ميوه و محصولات زراعي موجب ضعف عمومي درختان و باعث هجوم آفاتي مانند سوسك چوب خوار، سرشاخهخوار و پوست خوار شده و جمعيت حيوانات موذي را نيز افزايش داده و بين ۱۰تا ۳۰درصد به محصولات زراعي و باغي بجستان خسارت زده لذا در صورت ادامه اين روند شاهد نابودي كامل باغهاي منطقه خواهيم بودد.
رييس جهاد كشاورزي بجستان در خصوص بخش دام اين خطه هم گفت: اين منطقه داراي ۱۷۳هزار راس دام سبك و ۳۶۰۰راس دام سنگين است كه بخاطر خشكسالي و نبود علوفه و در نتيجه تغذيه نامناسب و لاغري، بيشتر دامها به قيمت بسيار ناچيزي فروخته شدهاند.
وي رويآوردن دامداران به شغلهاي كاذب در شهرها را از پيامدهاي خشكسالي دانست و گفت: عده معدودي نيز با تمام مشكلات به اين حرفه ادامه ميدهند اما با توجه به كمبود علوفه و آب ۲۹ميليارد و ۷۹۲ميليون ريال خسارت به اين بخش وارد آمده است.
او اضافه كرد: ۲۵۰۰خانوار از بخش دامداري ارتزاق ميكنند كه تعدادي از آنها در سالهاي اخير موفق به دريافت تسهيلات شدهاند ولي امروز به دليل نداشتن درآمد از بازپرداخت تسهيلات عاجز هستند و بالاجبار دامهاي خود را به فروش ميرسانند.
وي در خصوص بخش منابع طبيعي بخش بجستان هم گفت: هجوم ملخ كوهان دار به تاغزارهاي منطقه در سطح ۱۵هزار هكتار بين ۱۰تا ۱۵درصد خسارت وارد كرده است.
او افزود: در شرايط كنوني سيماي كشاورزي بجستان به هيچ وجه مطلوب نيست زيرا در وضعيت بحراني قرار دارد و تنها كشاورزان مسن و سالخوردهاي در اين بخش باقي ماندهاند كه چارهاي جز ادامه كار كشاورزي ندارند.
وي گفت: علاوه بر اينها "نظام خردهمالكي، بازده پايين آبياري در مزارع، فقدان رغبت جوانان به كشاورزي، ضعف بنيه مالي كشاورزان و بدهي به نظام بانكي باعث شده بار مشكلات اين قشر افزوده شود.
او افزود: در مجموع بر اثر خشكسالي ۱۰۵هزار و ۵۷۲ميليون ريال خسارت به زيربخشهاي كشاورزي، دامي و باغي بخش بجستان وارد شده است.
بخش ۴۰هزار نفري بجستان در ۵۰كيلومتري غرب شهرستان گناباد در جنوب خراسان رضوي واقع است.
