شركت تعاوني خدمات بهداشتي  و درماني ملا محمد جعفر گنابادي كه به همت گروهي از پزشكان و پرستاران شهرستان ايجاد شده است در سال 83 دست به تاسيس اين مكان زدند. اوايل كار  در شهر كاخك در مهمانسراي شهرداري ساكن بودند و از فروردين 86 با خريد اين مركز سه طبقه به مركز شهر آمده اند.
سفر به دنياي درون اين مجموعه را مدتي است در فكر داشتيم و  تا آنچه مي شنويم از نزديك ببينيم

اكثر ما آنچه با شنيدن خانه سالمنمدان تصور مي كنيم نماهايي است كه از  سريال" اين خانه دور است"در ذهن مان باقي مانده است . سريالي تلويزيوني كه چند سال پيش روي آنتن رفت و مجموعه اي از داستان هاي عاطفي را در فضايي سرشار از طبيعت زيباي تهران به همراه بازي هاي پخته پيشكسوتان در محيط خانه سالمندان به همراه داشت. و يا گزارشاتي است كه تلويزيون به مناسبت هاي مختلف از جمله روز پدر ، روز مادر ، عيد و ... سراغ سوژه هايي هميشه ناب مي رود و در پايان  اشك مخاطبش را در مي آورد .

تلاش هاي اين گونه تلويزيون كه به گفته رييس  خانه سالمندان گناباد  تبليغات منفي صدا و سيمايي است كار را براي درك كار ويژه اين گونه مراكز خدماتي دشوار كرده است.


راستش ما هم با همين پيش فرض ها وارد مركز شيخ بهلول شديم ولي نه از آن گل و بلبل خبري بود ، نه  سالندان آن پيرمردان و پيرزنان اتو كشيده بودند كه صبح تا شب كناري بنشينند و از روزگار جواني بگويند  و از بد عهدي ايام سخن برانند و يا والديني عاطفي كه از فراغ فرزنداني  كه آنها را در گوشه اي گذاشته اند و سري هم به آن ها نمي زنندهميشه  ناله مي كنند  و نه پرستاران و


دكتر ها آن ديو هايي بودند كه براي كنترل گروه و ايجاد فضاي آرام دست به هر كاري بزنند و هر روز با كسي درگير باشند.

در حال حاضر اين مركز به  30 نفر سالمند خدمات ارائه مي دهد كه 4 نفر مرد و 26 نفر زن مي باشند .كاركنان مجموعه هم  11 نيروي خدماتي ، 3 پرستار يك پزشك عمومي تمام وقت به همراه متخصصين اعصاب و روان ، داخلي، روان شناس و فيزيوتراپ هستند كه  با مديريت دكتر مهدي پاكدامن اداره مي شود.


                                              


اينجا عمارت  سه طبقه اي است كه سالمندان در طبقه مياني ساكن هستند. طبقه زيرين شامل آشپزخانه ، اتاق ويزيت بيماران و فضايي براي حركات فيزيوتراپي است . طبقه سوم كه اكنون دربش بسته است براي سالمندان مرد در نظر گرفته شده است.

 براي داخل شدن كفش هايمان را عوض مي كنيم  . ورود ما هم زمان بود با موقع ناهار خوردن .همه دور تا دور سالن روي مبل ها نشسته بودند و منتظر  .چندتايي هم روي زمين نشسته بودند . دكتر مي گويد ما به تعداد همه اينجا تخت داريم ولي شبها كه مي شود مي بيني اكثريت روي زمين خوابيده اند. قديمي ها از تخت زياد خوششان نمي آيد .
 
وارد كه مي شويم تا چند عكس بگيريم هيچ كس محلي نمي گذارد و با ما صحبتي نمي
كند. فقط چندتايي كه هنوز درك مشخص تري دارند در جواب سلام تازه وارد ها  سري تكان ميدهد .آن طرف تر مادري با ديدن ما چادر سفيدش را جمع و جور مي كند و چند جمله را آرام بيان ميكند ، گويي از اين كه نمي تواند بلند شود و از مهمان جديد پذيرايي كند عذر خواهي ميكند. 

سالمندان با دكتر خيلي راحتتر هستند و از آمدنش خوشحال مي شوند .بعضي ها هم دكتر را صدا مي زنند و  از كارهايي كه امروز كرده اند مي گويند. مادري هم مي خواهد از او عكس تكي بگيرم.

چندتايي در اتاق خوابيده اند .يكي فلج است و يكي هم در كما است
.فضاي اتاق با همه تميزي اش كمي بوي ادرار مي دهد.آن گوشه سالن  تلويزيوني هم قرار دارد كه بيشتر به كار پرستاران سفيد پوش مي آيد تا پيرزنان بي حوصله.بايد سالن را زود ترك كنيم مادران خوش ندارند آرامش شان موقع ناهار به هم بخورد.

نمی دانم، احساس بودن در کنار این افراد قابل بیان با کلمات عطر زده نیست.فقط یک فضای نستالژیک که از تنهایی واپسین انسان خبر میداد. احساسی که شاید کسی دوست نداشته باشد هیچ وقت به آن فکر کند... همین. 



 
اين مركز اولين خانه در جنوب خراسان بزرگ است و بنابراين از شهرهاي تربت ،كاشمر فردوس و ... هم بيماراني در مجموعه هستند.


دكتر پاكدامن مي گويد از ويژگي هاي اين خانه اين است كه به همت دكتر آزادمنش سهميه يارانه دولتي براي 25 نفر در مركز گرفته شده  كه بسياري از مشكلات مالي ما را حل كرده است.

وقتي مي پرسيم اصلا وجود اين گونه مراكز در جامعه ما پسنديده است دكتر پاكدامن  سريعا در مورد نگاه عاطفي منفي درباره خانه سالمندان موضع مي گيرد .

او معتقد است: برخلاف جو عمومي كه در جامعه به ويژه شهرهاي كوچكي مانند گناباد وجود دارد خانه سالمندان فضايي مناسب براي كهنسالان است. آنها مي توانند سال هاي پاياني عمر خود را با آرامش و راحتي


بگذرانند . جامعه ما اكنون به سوي كهن سالي پيش مي رود و از طرفي زندگي هاي شهري امروز براي فرزندان مجالي نمي گذارد تا آن كه گونه بايد  خدمت مناسبي به والدين خود بكنند.
دكتر قبول مي كند كه قاعدتا اينجا مانند خانه خود شان نخواهد بود ولي ادامه مي دهد : خانه هاي امروزي مانند گذشته نيست كه با اتاق هاي فراوان و حياط بزرگ  بتواند جوابگوي پدر و مادرهاي مريض و از كار افتاده نيز باشد و  در اين شرايط خانه سالمندان بهترين انتخاب خواهد بود.

هدف ما اين است كه والدين بتوانند بهتر زندگي كنند و نه فقط بيشتر زندگي كنند.
دكتر برخلاف آنچه تلويزيون نشان مي دهد اكثر بالاي 90 درصد سالمندان را  افرادي مي داندكه شوهرشان فوت كرده اند و فرزندي هم ندارند و يا خانم هايي هستند كه اصلا ازدواج نكرده اند. نكته جالب اين است كه سه نفر از بانواني كه در مركز گناباد هستند مجهول الهويه اند و از مشهد آنها را به اين مكان فرستاده اند.

اين عرف نامناسب در شهرهاي كوچك مشكلات زيادي را دامن زده است. به عنوان مثال يكي از اشتباهات فرزندان اين است كه مي گذارند والدين به حد اكثر از كار افتادگي برسند سكته كنند يا فلج شوند بعد آنها را به اين جور مراكز مي آورند . در صورتي كه اين جا مركز توانبخشي نيز هست يعني افرادي كه درك و حواس مناسبي دارند  نيز مورد مراقبت و درمان قرار مي گيرند و حداقلش اين است كه درميان جمعي از هم سن و سالان خود هم زباني خواهند يافت  و دچار افسردگي كمتري مي شوند.



مشكل مالي  هم مانند بسياري از مراكز خدماتي  از دردسرهاي اين مركز است .
رييس خانه سالمندان دراين باره مي گويد هزينه مراقبت از سالمند در كشوري مثل آلمان 3000 يورو در ماه است در حالي كه ما اين جا حداكثر قراردادمان 150 هزار تومان است .
ما در كاخك كه بوديم با وجود تقاضاي بسيار از شورا  هيچ زميني به ما ندادند . ما هم مجبور شديم وامي از اعتبارات اداره تعاون براي خريد اين مركز تهيه كنيم .

 اگر كمكهاي مردمي در اين  مركز نيز جذب شود.ما قطعا كار را گسترش خواهيم داد.در نظر داريم   زمين كنار مجموعه را خريداري كرده و فضاي سبز مناسبي تهيه كنيم  و هم اتاق هايي براي ملاقات والدين با فرزندانشان  بسازيم. اين ها با بودجه فعلي ما نمي شود بايد خود مردم نيكوكارجلو بيايند.
حتما شما هم افرادي را مي شناسيد كه پدران يا مادران از كار افتاده دارند و خودشان با سخت ترين شرايط از آنها نگهداري مي كنند.

اين سوالي است كه بالاخره بايد جوابي براي آن بيابيم .آيا زندگي شهري و مدرن دوباره اين جلوه ش را بر ما غالب خواهد كرد  يا بايد راهي را بيابيم  تا با كمترين آسيب به هنجارهاي سنتي و مذهبي همچون  محبت و وظايف فرزندي و با هم بودن  شرايط جديد  مورد پذيرش فرزندان و والدين كهنسال قرار گيرد. پس چشم هايمان را نبنديم  كه دير يا زود اين سوال در زندگي ما هم  به دنبال جواب خواهد بود.

 
                                                       WWW.GONABADNEWS.COM