چندي پيش در پايگاه خبري شهرستان مطلبي را ديدم حاکي از اينکه به مناسبت دومين سال آغاز به کار اين پايگاه از همه ي اقشار دعوت شده بود که نظرات و نقدهاي خود را براي مديران پايگاه (سايت) ارسال کنند. از اين جهت من هم تصميم گرفتم تا مطلبي را براي آنها ارسال کنم. البته پيشاپيش اضافه کنم در اين مقاله منظور از گناباد، مجموع شهرستانهاي گناباد و بجستان است و کاربرد اين کلمه صرفاً براي اختصار است.
    دو سال پيش وقتي سايت پا به عرصه ي وجود يا همان اينترنت نهاد و رسماً کار خود را آغاز کرد کمتر کسي فکر مي کرد، کمتر کسي فکر مي کرد که اين سايت روزي به يکي از منابع مهم اطلاع رساني شهرستان تبديل شود و از اين رو مي توان وجود بازديدکننده ي حداقلي 240 تا 250 نفر در روز را به عنوان يک دستاورد مهم براي ايشان دانست واز اين بابت بايد به آنها تبريک گفت. اين در حالي است که ميزان بازديد اين سايت به عنوان مثال از ميران بازديد سايت هاي استانداري خراسان رضوي و سازمان جهاد کشاوري خراسان رضوي بيشتر است.
    موفقيت ديگري که شايد بتوان باني آن را سايت گناباد نيوز دانست، شروع به کار سايت هاي خبري ديگر شهرستان بعد از اين سايت است. حتي مطلب جالب تر آنکه سايت هاي خبري شهرستانهاي اطراف هم بعد از گناباد نيوز شروع به کار کرده و ايده ي اوليه را از اين سايت گرفته اند.
    اکنون هر چند که در يک مقايسه ي اجمالي مي توان به برتري نسبي اين سايت اذعان کرد؛ ولي نمي توان پيشرفت هاي ديگر سايت ها را نديده گرفت و سايت گناباد نيوز را در قسمت سايت هاي خبري شهرستان، به عنوان سايت اول مطلق براي آينده و يا براي هميشه دانست. در يک جمله ي کوتاه مي توان گفت راه براي پيشرفت ديگر سايت ها باز است.
    البته اگر با يک ديد اقتصادي بخواهيم به مساله نگاه کنيم، در اقتصاد اکثراً ورود بنگاههاي جديد به عرصه ي توليد به فال نيک گرفته شده و اضافه شدن بنگاه 1+n ام يا بنگاه آخر به مجموعه ي توليد باعث افزايش رقابت شده، کيفيت کالاها را بالا مي برد و در نهايت قيمت تمام شده را کاهش مي دهد که اين به نفع مصرف کننده است، هر چند که اکنون با فضاي فعلي سايتهاي خبري، رقابتي مشاهده نمي شود وتقريباً همه در يک سطح راکد شده اند. اگر اين سايت ها را به عنوان يک بنگاه اقتصادي فرض کنيم و از اين ديد به آنها نگاه کنيم، فعلاً کيفيت کالاي آنها افزايش نيافته تا در نهايت به نفع بازديدکنندگان تمام شود که البته اين جزو شرايط خاص است و اينکه ما در اقتصاد از شرايط رقابتي صحبت مي کنيم، فروض و موقعيت ويژه ي خود را دارد، که آن را براي شما در اينجا تحليل مي کنيم.
    شرايطي را در نظر مي گيرم که فقط يک بنگاه در بازار وجود دارد. آن گاه اين بنگاه تا جايي که مي تواند و قدرتش مي رسد قيمت ها را بالا برده و به علت قيمت بالا فقط تعداد محدودي تقاضاکننده وجود دارد و اين در شرايطي است که بازار انحصاري کامل باشد، انحصارگر براي حداکثر کردن سود خود قيمت ها را بالا مي برد، هز چند که اين کار به زيان مصرف کننده باشد.
    بعد از وارد شدن بنگاه دوم، بازار از حالت انحصار کامل به طرف انحصار دوگانه مي رود که در اين حالت با کاهش قيمت ها و افزايش ميزان توليد کالا (افزايش کمي) و احتمالاً افزايش کيفيت کالا (افزايش کيفي) مواجه خواهيم بود. ورود بنگاه هاي جديد به تداوم اين روند يعني خروج از حالت انحصاري و سوق يافتن بازار به سمت رقابتي شدن پيش مي رود تا در نهايت در يک نقطه به تعادل مي رسند و بيشترين کالا با کمترين قيمت ممکن توليد مي شود. حال به اين نقطه، نقطه ي تعادل گفته مي شود و آن را در نمودار مي بينيد.
    ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
    اما در مورد سياست هاي خبري شهرستان اين چنين روندي پيش نرفته است. چرا؟ البته دلايل اينکه چرا سايت هاي خبري شهرستان به سمت نقطه ي تعادل بازار، افزايش تعداد خبرها (افزايش کمي) و بهبود وضع ظاهري و بصري سايت ها (افزايش کيفي) نرفته اند قابل بررسي است. شايد دلايلي که بتوان به عنوان فرضيه مطرح کرد اينها باشد (اثبات و يا رد فرضيه ها يک کار تحقيقي جامع و جالبي است)

1)    بنگاه ها در پي فروش کالا درآمدي کسب مي کنند و به ميزان معيني سود مي رسند در نتيجه در اثر افزايش رقابت سعي در افزايش فروش کالا و کسب درآمد بيشتر که به کسب سود بيشتر منتهي مي شود، دارند. به عبارت بهتر کسب سود انگيزه ي افزايش کمي و کيفي کالاهاست. در حالي که سايت هاي خبري شهرستان کسب درآمدي ندارند تا در نتيجه به کسب سود بپردازند، در نتيجه عدم کسب سود منجر به عدم انگيزه مي شود. بنابراين عدم انگيزه کافي به عدم رقابت و عدم رقابت باعث رکود و خمودگي در وضعيت سايت هاي شهرستان شده است.

2)    مورد ديگري که به عنوان فرضيه براي اين کار متصور است‌ کمي خبر به علت کمي ميزان جمعيت گناباد است. در مقام مقايسه ي سايت با سايت هايي که در شهرهاي بزرگتر فعاليت مي کنند شايد بتوان صحت فرضيه را اثبات کرد. به عبارت ديگر مجموعه ي شهرستان هاي گناباد و بجستان شهرستانهاي خبر خيزي نيستند و اکثر اوقات يک رويه ي عادي و معمولي در اينها طي مي شود. شايد هم خبرنگاران شهرستان به دنبال جمع آوري کامل اخبار نباشند و انگيزه ي لازم و اهتمام کافي را در اين زمينه ندارند. (اعم از خبرنگارهاي داخل يا خارج شهرستان).

3)    مطلب سومي که در مورد رکود سايت گنابادنيوز مي توان ذکر کرد نقص در خبر رساني است. مثلاً‌شما يک بار به سايت مراجعه مي کنيد مي بينيد که در يک روز 3 خبر به سايت اضافه شده است و يا ممکن است 3 يا چهار روز بگذرد و هيچ خبري به سايت اضافه نشده باشد و سايت به روز نشود.

4)    مطلب بعدي در مورد رنگ سايت و جلوه هاي بصري است. رنگ سايت يک رنگ آبي مرده و بي روح است ضمن آن که مدت زيادي است اين رنگ عوض نشده و تکراري شده است. که به جاي اين رنگ آبي مي توان از رنگهاي آبي ديگري که زنده و زيبا باشد استفاده کرد. همچنين به عنوان يک ايده، مي توان رنگ سايت را به نسبت فصول سال عوض کرد ويا در ايام عزا و شادي از رنگهاي متناسب اين ايام و موقعيت ها استفاده کرد. همچنين جلوه هاي بصري سايت ضعيف بوده و به هنگام ورود به سايت کشش خاصي در بيننده براي ادامه مستمر و پايدار و رغبت براي بازديدهاي آينده ايجاد نمي کند.

5)    فرضيه ي پنجمي که مي توان در نظر گرفت کمبود مکانهاي بازديدي است. مثلاً‌ اگر گناباد نيوز را با فارس نيوز مقايسه کنيم مي بينيم فارس نيوز داراي صفحات متعددي غير از صفحه اصلي است، در حالي که گناباد نيوز فقط يک قسمت مياني براي اخبار دارد که در اين قسمت همه نوع خبري اعم از سياسي، اتصادي، اجتماعي، فرهنگي و ... درج مي شود. ضمن آن که ديگر سايت شامل خط 2 خبري و لينک اخبار در ديگر سايت ها است که استقابل چنداني از آنها نمي شود. ضمن آن که اخبار سايت قطره به طور کامل در ديد نيست.

6)    فرضيه ي ششم، کمبود خبر و مطلب ارسالي از سوي مردم و اشخاص حقيقي و حقوقي است. در حالي که خط 2 خبري به عنوان يک منبع آزاد و باز براي درج اخبار از سوي افراد گذاشته شده است عملاً‌استفاده ي چنداني از آن نمي شود. هم چنين افراد وسازمان ها کمتر گزارش عملکرد خود را به سايت مي دهند. حال آن که تصورم از مديران سايت افرادي خوش فکر است که در صورت ارائه ي گزارش وخبر (چه از اشخاص حقيقي و چه از اشخاص حقوقي) در صورت مشکلدار نبودن مطلب، به درج خبر و انتشار آن اقدام خواهند کرد.

7)    فرضيه ي هفتمي که در اينجا مطرح مي کنم اين است که اگر فرض کنيم جامعه ي گناباد به 2 قسمت مردم و مسئولين به صورت روبرو تقسيم شود:
    

 اطلاعات و اخبار اکثراً از لايه ي بالايي براي اطلاع لايه ي پاييني منتشر مي شود، يعني:      

 

هم چنين اکثراً نه در سايت و نه در منابع اطلاعاتي شهرستان روند زير ديده نشده است:

    اين خود مي تواند از دلايل کمي اقبال به منابع اطلاعاتي شهرستان باشد.
    همچنين منابع خبري و اطلاعاتي شهرستان مي توانند منعکس کننده مشکلات مسئولين باشند و بنابراين به مدل جديدي در وضعيت ارتباطات شهرستان برسيم: (مدل روبرو)
    


    بنابراين، اين مدل و اين طرح به تمام منابع خبري و چاپي و اينترنتي شهرستان پيشنهاد مي شود.

8)    مطلب هشتمي که به عنوان کاستي هاي سايت عنوان مي شود، عدم وجود دو مقوله ي پرونده ي ماه و پرونده ي ويژه در منابع خبري، اطلاع رساني شهرستان است. اما پرونده ي ويژه و پرونده ي ماه چيست؟ پرونده ي ماه اينگونه تعريف مي شود که از افراد همه نوع مطالبي اعم از سياسي، فرهنگي، اجتماعي، مذهبي، اطلاعات عمومي، اقتصادي، ادبي، علمي، پزشکي انتقادي و... پذيرفته شود و در يک زمان مشخص تمامي مطالب جمع آوري شده از ماه قبل، در يک روز خاص مثلاً‌شنبه ي اول ماه بعد منتشر شود.
     هم چنين پرونده ي ويژه، مجموعه ي مطالبي است که بر روي يک موضوع خاص متمرکز شده و تمامي اين مطالب جمع آوريه شده و منتشر گردد که مثلاً ‌مي توان به عنوان نمونه به موضوعاتي مثل: زعفران، نقد شعر شاعران شهرستان، وضعيت مسکن گناباد اعم از مسکن موجود و يا در حال ساخت، نحوه ي تعاملات اجتماعي، ميزان توليد کالاها، وضعيت صنايع، توليدات صنعتي، خدماتي و علمي جديد و .... و هزاران موضوع ديگر پرداخته شود. در همين جا اين نظر را به تمامي منابع خبري و اطلاع رساني اينترنتي و چاپي شهرستان پيشنهاد مي شود.

9)    در مطلب نهم، مي توان به نبود وضعيت اطلاع رساني جامع و کامل از وضعيت کشاورزي صنايع وخدمات شهرستان اشاره داشت. چرا که به نظر مي رسد اگر بتوان در اين زمينه ها وارد شد فصل نويني از اطلاع رساني براي شهرستان و شهروندان اعم از شهروندان داخل و يا خارج از کشور باز مي شود. اگر بخواهيم مثالي از اين دست ذکر کنيم، مثلاً‌مي توان به علل تعطيلي واحدهاي پوشاک، صنايع غذايي و ... پرداخت. ضمن آن که در حين تهيه ي گزارش از واحدهاي صنعتي موجود مي توان مشکلات آنها را گزارش کرد و احتمالاً‌ در بسياري از زمينه ها بتوان گره خيلي از مشکلات را به دست مردم باز کرد. چگونه؟ تصور کنيد شما دو عنوان مختلف (دو مارک مختلف، دو برند متفاوت) از يک کالا را در نظر بگيريد. مثلاً‌کفش ايراني و کفش چيني، وقتي که به مردم گفته شود که اگر از جنس ايراني استفاده نکنيد اين جوان ايراني است که بيکار مي شود و به تبع آن مشکلات فراواني که از بيکاري سرچشمه مي گيرد و ... همين مدل را در بعد کوچکتر آن براي کالاي گنابادي و کالاي خارجي ببنيد، آن وقت خواهيد ديد که با گسترش فرهنگ مصرف کالاي داخلي چه تحول بزرگي مي توان به راه انداخت. البته اين صحيح است که از بسياري جهات ممکن است کالاي داخلي کيفيت لازم را نداشته باشد ولي با کمي صبر و تحمل در مصرف کالاي داخلي بايد به توليد کننده ي داخلي مهلت داد تا قوي شود و بتواند با کالاي خارجي رقابت کند. البته باز مهلت دادن به توليد کننده ي داخلي و اين گونه بحث ها هم شرايطي دارد که از مجال بحث خارج است و فعلاً‌وارد آن نمي شوم.

10)   و در نهايت نکته دهم و آخري که ذکر مي کنم کمبود و يا خلاء‌ حضور نخبگان در مراجع خبري- اطلاع رساني و به طور خاص در سايت گناباد نيوز است. براي روشن تر شدن اين قضيه نخبگان گنابادي را در نظر بگيريد. مي بينيد که در اکثر رشته ها نخبه اي از گناباد وجود دارد حال فرض کنيد که گناباد فقط 365 نخبه دارد. البته اين يک فرض محال است وتعداد نخبه هاي گناباد خيلي بيشتر از اين عدد است، ولي فقط فرض مي کنيم که اين گونه باشد و باز فرض مي کنيم که هر نخبه در هر سال فقط يک مطلب جديد براي گناباد بنويسد! گناباد نيوز مي تواند به راحتي در هر روز يک مطلب جديد از يک نخبه درج کند. که به نظر مي رسد اگر گناباد نيوز حتي روند خبررساني اش را تعطيل کند و فقط اين رويه را در پيش گيرد تعدادبازديدکننده هايش از تعداد فعلي بالاتر رود، ضمن آنکه منظور از مطلب نوشتن توسط نخبگان تحقيق هاي چند ده صفحه اي و چند صد صفحه اي نيست و يک مطلب مي تواند حتي در حد يک صفحه ي A4 باشد.

    در پايان من از تمام نخبگان خواهش مي کنم که رسانه ها را تنها نگذارند و تعامل دوطرفه ي                 رسانه  <===>  نخبگان      را به وجود آورند.
    ضمن آن که رسانه ها نيز بايد براي اين کار مهم پيشقدم شوند.