در مقاله ای جامع از دیدگاه اقتصادی فرهنگی و اجتماعی به بررسی امکان سنجی ایجاد شرکت سرمایه گذاری شهرستان نیاز ها، ویژگی ها و لوازم آن پرداخته ایم.در این مقاله سعی شده است تا از زوایای گوناگون با نگاهی جامع، به موارد و ملاحظاتی که بایستی در ایجاد شرکت سرمایه گذاری شهرستان مورد توجه قرار گیرد اشاره شود. موارد مورد اشاره در این مقاله پیشنهادات مولف بوده و باید مورد نقد و نظر صاحبنظران قرار گیرند.
این مقاله در سه قسمت تنظیم گردیده است که قسمت دوم آن در ذیل منتشر می گردد
باسمه تعالي
شركت سرمايه گذاري شهرستان گناباد
فهرست مطالب:
1. مباني
1.1 شركت سرمايه گذاري
1.2 شركت هلدينگ
1.3 تفاوت هاي شركت سهامي عام با سهامي خاص
2. اهداف
3. فوايد
3.1 جذب سرمايه
3.2 توسعه شهرستان
3.3 عدالت اجتماعي
3.4 فرهنگ سازي
4. ساختار
4.1 هيات موسس
4.2 سهامداران
4.3 سهام
4.4 هيات مديره
4.5 مدير عامل
4.6 بازرسین
4.7 اساسنامه
5. نياز هاي فرهنگي
5.1 ايجاد اعتماد
5.2 آموزش و افزايش شناخت
5.3 اطلاع رساني مداوم
6.1 زمينه هاي سرمايه گذاري
6.2 اصول سرمايه گذاري
7. زير مجموعه هاي مورد نياز
7.1 موسسه مالي و اعتباري
7.2 بازار متمركز اوراق بهادار
7.3 نهاد علمي-تخصصي پژوهش و مشاوره
7.4 زير مجموعه هاي تخصصي سرمايه گذاري
8. ويژگي هاي مالي سهام
8.1 نقد شوندگي
8.2 وجود سهام شناور
8.3 سود تقسيمي يكنواخت
4. ساختار
ساختار یک سازمان نقش حیاتی در ایجاد کارایی آن در رسیدن به اهداف دارد. اگر در ساختار اساسنامه ای شرکت سرمایه گذاری مشکل وجود داشته باشد می تواند مانع پویایی آن در مسیر حرکت شود و پس از مدتی شرکت قفل گردد و یا به جای رسیدن به اهداف توسعه ای شهرستان در مسیر دیگری حرکت کند.
4.1 هيات موسس
پیشنهاد می شود با توجه به خطیر بودن وظیفه موسسین در تصویب اساسنامه و راه اندازی شرکت موسسین از بین افراد مورد وثوق شهرستان انتخاب گردند.
موسسین و سرمایه گذاران اولیه بهتر است از بین نهاد های مالی عمومی همچون شهرداری ها و شرکت های تعاونی صنفی باشند تا در شروع کار وجهه عمومی بودن شرکت دچار خدشه نشود.
از حضور مسئولین عالی رتبه شهرستان و معتمدین نیز می توان بصورت نمادین در بین موسسین بهره برد. البته این افراد باید در تعیین اساسنامه و راه اندازی شرکت نظارت جدی داشته باشند
4.2 سهامداران
شرکت سرمایه گذاری با توجه به محیط فعالیت آن انواع گسترده ای از سهامداران را دارا خواهد بود. سهامداران از لحاظ میزان سهام از سهامداران خرد تا سهامداران کل و از لحاظ تخصص از سهامدار حرفه ای تا مردم سنتی تنوع خواهند داشت که با توجه به محیط شهرستان این تنوع طبیعی خواهد بود. بدین منظور شرکت باید ملاحظات گوناگونی را برای منافع سهامداران مختلف لحاظ کند و تمهیدات این موضوع در ساختار آن نیز دیده شود.
ورود اشخاص غیر بومی چه بصورت اشخاص حقیقی و چه بصورت حقوقی می تواند سرمایه بسیار خوبی را برای شرکت جذب نماید. باید تمهیدات مناسبی برای جلب اعتماد و جذب این اشخاص در ساختار شرکت اندیشیده شود.
سهامداران از لحاظ حقوقی نیز اشخاص متنوعی خواهند داشت:
4.2.1 اشخاص حقیقي
طبیعتا اکثر عددی سهامداران هر شرکتی را سهامداران حقیقی خرده تشکیل می دهند. هر چند که این گروه مجموعا سهام بالایی را تشکیل نمی دهند اما به دلیل بُعد اجتماعیشان نقش مهمی در شرکت ها دارند و قانون گذار نیز به حقوق سهامداران جزء توجه نشان داده است.
با توجه به ماهیت منطقه ای و هدف عمومی شرکت، باید در ساختار آن به این گروه توجه ویژه نشان داده شود. این امر باعث جذب سرمایه های خرد به شرکت می شود.
این گروه برای استیفای حقوق خود می تواند اقدام به ایجاد سندیکاهایی نماید که به صورت وکالت جمعی بتواند در مدیریت شرکت نیز وارد شود.
4.2.2 اشخاص حقوقي
باید سعی شود مقداری از سهام شرکت نیز به سهامداران حقوقی اختصاص یابد. ورود سهامدار حقوقی با میزان سهام عمده می تواد سرمایه کلانی را برای شرکت ایجاد نماید.
از طریق خرید و یا ادغام شرکت های موجود شهرستان نیز می توان این گونه سهامداران و سرمایه های عمده را جذب کرد.
اشخاص حقوقی اهداف و تصمیمات روشنی در هیات مدیره دارند و بزرگترین مزیت آنان برای شرکت ورود دانش و همچنین نیروهای متخصص به شرکت است.
سهامداران حقوقی می توانند چند شکل کلی داشته باشند:
4.2.2.1 شرکتهای خصوصی
شرکت ها با مالکیت خصوصی که خود سهامدار شرکت سرمایه گذاری است و سهامدارنش به صورت غیر مستقیم در شرکت سرمایه گذاری سهیم هستند.
4.2.2.2 سندیکاها و وکالت نامه ها
مجموعه ای از سهامداران شرکت سرمایه گذاری که با توجه به منافع همسو حق رای و دخالت خود را از طریق وکالت نامه به شخصی واگذار می کنند. اما مالکیت آنها بر شرکت سرمایه گذاری به صورت مستقیم و بی واسطه است.
اعطای وکالت به معنای وجود شخصیت حقوقی نیست اما ما بدلیل اینکه این وکالت نامه ها، خواص و ویژگی های شخصیت حقوقی را پیدا می کنند آنها را در بخش اشخاص حقوقی ذکر می کنیم.
4.2.2.3 شرکت های تعاونی
در شرکت تعاونی مشابه شرکت خصوصی و بر خلاف سندیکاها افراد به صورت غیر مستقیم سهامدار شرکت هستند.
در شرکت های تعاونی ویژگی هایی همچون وجود مشابهت در بین سهامداران، خرد بودن سهام و توجه به رای عموم سهامداران را می توان بر شمرد.
4.2.2.4 نهاد های عمومی
نهاد هایی عمومی مثل شهرداری ها و سازمان های دولتی نیز می توانند به عنوان سهامدار وارد شرکت گردند. این نهاد ها مالکیت عمومی دارند و بالطبع اهداف و منافع عموم مردم را نیز دنبال می کنند.
4.2.3 مشاركت گروه هاي مختلف اجتماع
باید سعی نمود بیشتر سهامداران به صورت سهامدران حقوقی عمده وارد شرکت شوند تا از متفرق شدن نظرات و اهداف در هیات مدیره جلوگیری شود. علت مشکلات مدیریتی در شرکت های موجود شهرستان را نیز می توان در وجود سهامداران خرد بدون هدف و رویکرد مشخص که در عمل نیز نمی توانند از حقوق خود دفاع نمایند جستجو کرد.
برای اینکه این مسئله با هدف عمومی بودن شرکت تعارض ایجاد ننماید باید سعی شود سهامداران خرد به صورت سندیکا ها و شرکت های تعاونی گروهی، منطقه ای ویا صنفی وارد شوند.
برای ایجاد شرکت می توان از سرمایه های مردم در شرکت های تعاونی صنفی موجود استفاده نمود. یعنی اقشار مختلف از طریق شرکت های تعاونی خود سهامدار شرکت شوند و این شرکت تعاونی بتواند از حقوق آنها در هیات مدیره شرکت دفاع نمیاد. اقشار مختلف مثل کشاورزان، بازاریان، فرهنگیان در قالب تعاونی های اصناف و یا مناطق مختلف در قالب تعاونی های منطقه ای می توانند وارد شرکت شوند.
شکل ساده تر این تعاونی ها را می توان در سندیکاها و یا اتحادیه های متشکل از سهامداران همسو پیگیری نمود.
نهاد های عمومی مثل شهرداری ها نیز می توانند با هدف پیشبرد پروژه های شهری و عمومی وارد شرکت شوند. این نهاد ها علاوه بر سرمایه بالا، قدرت بالایی نیز در امور اجرایی دارند و به تحرک شرکت سرمایه گذاری کمک شایانی می توانند بکنند. از سوی دیگر این نهاد ها می توانند به شرکت سرمایه گذاری به عنوان یک بازوی اجرایی قدرتمند و آزاد برای خود نگاه کنند.
4.3 سهام
شرکت سهامی علاوه بر یک نوع سهام عادی می تواند یک یا چند نوع سهام ممتاز داشته باشد.
سهام ممتاز می تواند دارای امتیازات مختلفی همچون حق رای بیشتر و یا سود ثابت تضمین شده باشد. پرداخت سود ثابت تضمین شده از لحاظ شرعی ربا محسوب می شود. به همین دلیل سهام ممتاز درایران عموما به معنای داشتن حق رای و حق مدیریت بر شرکت می باشد.
می توان با افزایش حق رای برای سهام ممتاز در عمل مدیریت شرکت را در اختیار سهامداران ممتاز قرار داد اما این امر باعث کاهش ارزش سهام عادی و کاهش جذابیت سهام برای دیگر سرمایه گذاران می شود.
در اینجا بجای استفاده از سهام ممتاز راهکار های دیگری برای کنترل و مدیریت علمی شرکت پیشنهاد می شود.
4.3.1 حداكثر سهم مجاز
بهترین راهکار برای دوری از اعمال نظر بر شرکت و بروز درگیری های مدیریتی در آن استفاده از مکانیسم حداکثر سهم برای هر سهامدار است. البته این مکانیسم بایستی با ایجاد فرهنگ سهامداری و تشکیل سندیکاهای سهامدران همراه باشد.
مکانیسیم حداکثر سهام مجاز بدین شرح پیشنهاد می گردد:
· هر یک از اشخاص حقیقی حداکثر %2 از سهام شرکت را بتوانند تملک نمایند. این سهم شامل سهام تملک شده بصورت مستقیم و یا غیر مستقیم از طریق مالکیت در سهامداران حقوقی شرکت می گردد.
· هر یک از اشخاص حقوقی با مالکیت خصوصی حداکثر 10% درصد از شرکت را می توانند تملک نمایند. این مقدار شامل سهامی از شرکت که بصورت غیر مستقیم (از طریق شرکت های زیر مجموعه سهامدار حقوقی) در اختیار سهامدار حقوقی قرار می گیرد نیز می شود.
· هر یک از اشخاص حقوقی با ماهیت تعاونی، نهاد های عمومی و یا سندیکاهای سهام داران حداکثر 20% در صد از سهام شرکت را می توانند تملک کنند. به شرط اینکه دو بند قبلی در مورد سهامداران حقیقی و حقوقی بخش خصوصی رعایت گردد.
· در صورتی که در ابتدا رعایت مقررات این بند ها ممکن نباشد می توان مدتی قانونی برای رعایت این استانداردها تعیین کرد. در طول فعالیت شرکت اگر بدلیل ادغام یک شرکت با شرکت سرمایه گذاری امکان رعایت این استاندارد وجود نداشت با تصویب مجمع عمومی مهلتی قانونی برای رسیدن به این استاندارد تعیین گردد.
4.4 هيات مديره
هیات مدیره در کنار مدیریت عامل نقش بسزایی در راهبری و مدیریت شرکت بر عهده دارد. یک هیات مدیریه خوب با برنامه ریزی و هدف گذرای استراتژیک برای شرکت چشم انداز آینده آن را ترسیم کرده و به مدیریت عامل یاری می رسانند.
بدین منظور باید هیات مدیره دارای تجربه کاری و تخصص علمی در این زمینه باشند و نباید انتخاب هیات مدیره توسط مجمع عمومی دچار درگیری ها و اختلافات سلیقه ای سهامداران گردد.
بایستی با تعیین شرایطی برای هیات مدیره دامنه انتخاب سهامداران را در بین افراد متخصص و با تجربه محدود کرد تا ایشان فقط بتوانند از بین این افراد به انتخاب بپردازند. سهامداران عمده و حقوقی نیز با اینکه اغلب افرادی با تجربه تر را انتخاب می کنند اما بایستی تمهیداتی چیده شود که افراد منتخب ایشان به اهداف و منافع عموم سهامداران نیز تعهد داشته باشند و شرکت را از هدف اصلی خود منحرف نکنند.
تعیین حداقل مدرک تحصیلی و حداقل سابقه کاری مفید می تواند یکی از شرایط مناسب در این زمینه باشد.
برای انتخاب به عنوان هیات مدیره افراد باید تاییدیه های قضایی داشته باشند. می توان شرایطی برای انتخاب شامل داشتن تاییدیه هایی دیگیری از مراجع مورد وثوق عمومی را نیز بدین منظور در نظر گرفت. همچون تاییدیه هیات بازرسین شرکت (که در بخش بازرسین معرفی می گردد) مبنی بر تایید صلاحیت فرد برای ورود به هیات مدیره شرکت.
4.5 مدير عامل
در هر شرکت مدیر عامل نقش عمده ای در موفقیت آن دارد. تا جایی که بسیاری از شرکت ها را به نام مدیریت آن می شناسند و بسیار شرکت هایی که با خارج شدن مدیر عامل ورشکست شده اند.
به دلیل اهمیت انتخاب مدیر در فرآیند فعالیت شرکت و موفقیت آن می بایست از دخالت هرگونه ملاک و اختلاف نظر حاشیه ای در این موضوع اجتناب کرد. نباید انتخاب مدیریت عامل شرکت بازیچه اختلافات هیات مدیره و شرکا شود. بلکه باید تنها معیار های تخصصی انتخاب یک مدیر در مسیر رسالت شرکت مورد توجه قرار گیرد.
با توجه به شرایط شهرستان چند ملاک اساسی در انتخاب مدیر باید مورد توجه قرار گیرد:
4.5.1 غير بومي
با توجه به شناخت موجود از فرهنگ موجود شهرستان مدیران بومی همواره در معرض انتقادات و حتی تخریب های بیشتر به نسبت افراد غیر بومی بوده اند. بسیاری از این موارد حتی نه برپایه انتقادات کاری و تخصصی بلکه ناشی از اختلافات شخصی و گروهی دیرینه بوده اند.
بدلیل دور ماندن پست مدیریت شرکت از اختلافات باید (اقلا اولین مدیران) از بین افراد غیر بومی انتخاب گردد. این امر به مدیر فرصت می دهد فارغ از اختلافات و درگیری های اجتماعی به وظایف تخصصی خود رسیدگی نماید و جایگاه شرکت را در شهرستان نهادینه نماید.
امکان انتخاب مدیر بومی در آینده و با نهادینه شدن شرکت و مشخص شدن جایگاه و نقش هیات مدیره و مدیریت وجود خواهد داشت.
4.5.2 تخصص و سابقه
مدیر عامل شرکت باید سابقه و تجربه فعالیت در این زمینه یعنی مدیریت یک شرکت سرمایه گذاری را داشته باشد. حتی باید تجربه وی در یک شرکت سرمایه گذاری مشابه یعنی منطقه ای و نوپا باشد.
مدیریت عامل شرکت علی الخصوص اولین مدیر این شرکت باید با شرایط فرهنگی اجتماعی شهرستان آشنا بوده و در ضمن مورد تایید مراجع ذی نفوذ شهرستان قرار داشته باشد تا بتواند فارغ از دیگر مسائل از روی تخصص و تجربه شرکت را راه اندازی نماید.
بدین منظور باید از یکی از مدیران با سابقه اقتصاد کشور برای اداره این شرکت دعوت به عمل آید. این کار شاید هزینه بالایی را بر شرکت تحمیل کند اما این هزینه برای بقا و رشد شرکت اجتناب ناپذیر خواهد بود.
4.6 بازرسین
بازرسین نقش مهمی در شرکت ها برای اجتناب از انحراف از مسیر و همچنین جلب اعتماد سهامداران می توانند ایفا نمایند.
با توجه که اعتماد مردم مهمترین نیاز شرکت سرمایه گذاری خواهد بود حضور مسئولان و افراد معتمد شهرستان همچون فرماندار، نماینده و امام جمعه می تواند واهمه مردم را از بروز اعمال غیر قانونی در شرکت بکاهد.
در عین حال ورود مستقیم این افراد به شرکت چندان خوشایند به نظر نمی رسد و جایگاه این افراد نیز از لحاظ عملی این امکان را فراهم نمیکند.
بدین منظور پیشنهاد می گردد تا هیاتی متشکل از فرماندار، نماینده و امام جمعه را به عنوان هیات بازرسی در اساسنامه شرکت پیشبینی نمود. این افراد بایستی گزارشاتی دوره ای از نظارت بر فعالیت شرکت را تهیه نمایند و صورت های تهیه شده شرکت نیز پس از تایید ایشان به مجمع عمومی ارائه گردد.
برای امور تخصصی نظارتی شرکت نیز می توان از مدیران مربوطه شهرستان همچون مدیران ادارات صنایع و معادن، بازرگانی، جهاد کشاورزی، امور دارایی و مالیاتی و ... به تهیه گزارشات اقدام نموده و این گزارشات مورد تایید و استناد هیات بازرسین شرکت قرار گیرد.
4.7 اساسنامه
با توجه به نکات مختلفی که در مورد ساختار شرکت گفته شد باید در تعیین و تصویب اساسنامه شرکت مطالعه و مشورت بیشماری صورت گیرد و از هر گونه عجله و شتاب زدگی اجتناب شود. نباید به اساسنامه شرکت کم توجهی گردد و بایستی کارشناسان و افراد با تجربه زیادی آن را مورد نقد و نظر قرار داده و مورد تایید آنها قرار گیرد.
وجود اساسنامه قوی و تایید کارشناسان خود یکی از عوامل جلب اعتماد مردم به سرمایه گذاری در شرکت می گردد.
ساختار پیشنهادی شرکت سرمایه گذاری شهرستان گناباد
5. نياز هاي فرهنگي
اين شركت سرمايه گذاري براي ايجاد و رشد، نياز ها متنوعي خواهد داشت همچون نياز به مجوز هاي قانوني، سرمايه، نياز هاي مديريتي، نياز هاي فرهنگي و ...
در اين بخش ما به نياز هاي فرهنگي اين شركت مي پردازيم كه بايد پذيرفت مهمترين و حياتي ترين نياز در مسير ايجاد اين شركت به شمار ميرود. زيرا مثلا اگر شركت در مرحله تامين سرمايه دچار مشكل شود مشكل اصلي ناشي از نبود فرهنگ سرمايه گذاري و نبود اعتماد لازم ناشي ميشود كه نيازمند كار فرهنگي در اين زمينه در سطح شهرستان بوده است.
بسياري از مسائل فرهنگي پيش روي شركت در بخش فوايد ذيل موارد توسعه شهرستان و فرهنگ سازي به صورت مبسوط ذكر گرديده است. در اين جا به بعضي موارد ديگر اشاره مينماييم.
5.1 ايجاد اعتماد
هر شركت براي جذب سرمايه نياز به جلب اعتماد سرمايه گذار دارد. اين مورد علي الخصوص با سابقه تيره شركت هاي سهامي در شهرستان نياز به تلاش بسياري در شهرستان خواهد داشت.
بايد تمهيدات دقيقي گذاشته شوند تا از بروز مشكلاتي همچون اختلاس سوء مديريت و تضرر اجتناب گردد.
براي اين كار مي توان نهادي نظارتي بر فعاليت اين شركت ايجاد گردد. مي توان اشخاص معتمد شهرستان مثل مسئولان را مسئول نظارت بر عملكرد مديران شركت قرار داد كه تخلفات را به مردم و سهامداران گزارش دهند.
5.2 آموزش و افزايش شناخت
شركت بايد اهتمام جدي در امر آموزش مردم در مورد نحوه تعامل با شركت داشته باشد. اين آموزش ها به طرق مختلف و در زمينه هاي مختلف همچون نحوه سرمايه گذاري در شركت، نحوه معامله و قرارداد با شركت ، نحوه تاثير گذاري بر تصميمات شركت (از طريق مجامع)، نحوه خريد و فروش سهام نحوه ارزيابي عملكرد و نحوه ارزشگذاري سهام شركت بايد باشد. اين آموزش ها با از بين بردن ابهامات اعتماد مردم را جذب مي كند.
5.3 اطلاع رساني مداوم
يكي از اصول مهم در فعاليت شركتهاي سهامي اطلاع رساني مداوم به سهامداران و اذهان عمومي است. يكي از دلايل مشكلات بوجود آمده در شركت هاي فعلي شهرستان نيز عدم اطلاع از فعاليت هاي مختلف شركت توسط مردم بوده است.
اطلاع رساني فعاليت ها، سرمايه گذاري ها، هزينه ها، تغيير مديريت ها، از يك سو امكان تخلف را از مديران مي گيرد و از سوي ديگر مردم را نسبت به مسائل شركت دغدغه مند مي كند.
اطلاع مردم از مسائل شركت و ابراز نظر ها توسط انها بايد براي مديران شركت نهادينه باشد و آن را مانعي براي فعاليت بر نشمارند.
مردم نیز باید ارائه این اطلاعات را از مدیران شرکت بخواهند و حضور خود در مسائل شرکت را محدود به جلسه مجمع ننمایند.
اخبار مرتبط:
» شرکت سرمایه گذاری شهرستان - قسمت اول (شامل مبانی، اهداف، فواید)
» شركت سرمايه گذاري راه نجات صنعت (مصاحبه با فرماندار در مورد شرکت سرمایه گذاری)
علی راه نشین
دانشگاه امام صادق علیه السلام
