روز جهانی کار و کارگر از معدود مراسماتی است که در گستره جهانی برگزار می شود و در ان کارگران جهان به پاس زحماتی که برای پیشرفت و توسعه جامعه بشری می کشند به خود اجازه می دهند تا اعتراض خود را به وضعیت موجود و سختی های کار به رخ جامعه بکشند. جامعه ای که مردم و مدیرانش گاه حرص رشد اقتصادی و عقب نیافتادن یک ساعتی از رقیب، آنها را از واقعیت های زندگی کارگری ومسائل رفاه و عدالت اجتماعی دور می کند.
   طبقه کارگری طبقه ای است نوظهور که پس از انقلاب صنعتی کم کم نضج گرفت و سیر تطور خود را طی کرد. در دوره های قبلی تحول تمدن بشری نیز طبقات فرودست جامعه و نیرو های کاری وجود داشتند که به علت محیط متفاوت و سنتی جامعه ماهیتی متفاوت از کارگران داشتند. برده ها و رعیت گروه هایی بودند که امپراطور ها، خدایگان ها و دیکتاتور ها و دیگر بلند پروازان بشری بر گُرده آنها حکم می رانده اند. خاصیت مشترک همه این طبقات با کارگران تامین نیروی کار جامعه بوده است و ضمنا فرودستی و نداشتن قدرت و نفوذ کلان. هر چند که در این سیر تحول و توسعه همواره شرایط مناسبتر شده و جامعه بشری بسمتی رفته که تمامی همنوعان را با تمامی تفاوت های نژادی و طبقاتی از حقوق اجتماعی برابر برخوردار نماید.

 اولین فریاد های کارگری با ظهور نظریات سیاسی و اجتماعی سوسیالیسم بگوش رسید. در مدیریت نیز نظریات متحول شد و نگاه به نیروی کار از تعاریف انسان اقتصادی که هیچ گاه اثرش در کارخانجات دیده نمی شد، به انسان اجتماعی که رضایتش در کارایی بنگاه تاثیر داشت تغییر کرد.
  سوسیالیسم برآن بود که با انقلاب تمامی طبقات را در جامعه از بین ببرد و همه را در جایگاهی مساوی قرار دهد و آنگاه بود که همه کارگر بودند و حکومت از آن آنها. سوسیالیسم عدالت آرمانی بشری را اینگونه می دید اما چندین دهه گذشت و رسیدن به این آرمان که جامعه ای بی طبقه ایجاد شود دست نیافتنی تر شد.  هر چند که هنوز نیز سوسیالیست ها زنده اند و بزرگترین منتقدان سرمایه داری غرب به شمار می روند و البته در بحران مالی اخیر برای خود جایگاهی تازه یافته اند.
  اما سرمایه داری به کودکانش می آموزد که کار کردن افتخار است و هر شهروندی بایستی وظیفه خود را در بالا بردن مقدار تولید ناخالص ملی ایفا نماید. بدین منظور اجتنابی نیست که گروهی سرمایه دار باشند و بقیه کارگر آنها. سرمایه داران برترند چون قدرت و زیرکی داشته اند و در عوض برای پدر و مادران آن کودکان کار به ارمغان می آورند. به این دلیل باید آنها را دوست داشت و از خدا خواست تا برای همیشه ثروتمند بمانند.
   
   نظر اسلام در این قبال چیزی بینابین است. بهترین مردم باتقواترین آنها هستند و همه برادر یکدیگرند و دارای حقوقی مساوی. اما با این وجود اسلام جامعه بی طبقه را نیز نمی پذیرد و طبقات اجتماعی مختلف را لازمه جامعه بشری می داند. اسلام مالکیت را محترم می شمارد هر چند که سرمایه داران را ملزم به رعایت حقوق فرودستان و حکومت را موظف به نظارت بر فرآیند عدالت در جامعه نموده است. در جامعه آرمانی اسلام، فقری وجود ندارد که حرصی باشد و هر فرد نیز از حقوق خود برخوردار است.

  انقلاب اسلامی در حالی به وقوع پیوست که هر چند انقلابی کارگری نبود اما کارگران نیز در آن نقش شایانی داشتند. پس از انقلاب اسلامی توجه ای ویژه به برقراری عدالت اجتماعی شد و بدین ترتیب طبقه کارگر برای خود در جامعه جایگاه و قدرت مناسبی یافتند.  شاید بایستی ظهور نیافتن حرکت های قابل توجه با نام کارگری در پس از انقلاب را ماهیت سنتی اقتصاد کشور و سهم پایین صنعت جستجو کرد. اما امروزه با حرکت اقتصاد کشور به سمت صنعتی شدن بایستی نگاهی ویژه به طبقه کارگر داشت.
  هر چند که در طول سی ساله انقلاب نظام جمهوری اسلامی به مباحث عدالت و رفاه اجتماعی توجه ای ویژه داشته اما بایستی با صراحت عرض کرد که در قبال خاص طبقه کارگر عملکردی چشمگیر نداشته است. این مطلب بدین گونه روشن می گردد که انتظار می رفت جمهوری اسلامی علاوه بر سیاست خارجی برای مسائل طبقاتی و کارگری نیز حرفی برای عرضه در جهان می داشت.
  در اینجا دو دلیلی را می توان در کم رنگ شدن قدرت طبقه کارگری در کشور بر شمرد. اول کم توجه ای به  اتحادیه ها و تشکل های کارگری است. متاسفانه همیشه نگاهی امنیتی به این گونه فعالیت ها می شود در حالیکه اگر توجه کافی و هدایت لازم وجود داشته باشد این اتحادیه ها بسیار بهتر می توانند حق کارگران را به نسبت قوانین دست و پاگیر کاری استیفا نمایند.
 مشکل دوم قانون بسیار سخت کار کشور است که به صورت یک جانبه از حقوق کارگران دفاع می کند. این مسئله باعث شده تا فراِند استخدام برای کارفرمایان فرآیندی بسیار سخت و پر ریسک باشد و خود عاملی برای افزایش بی کاری و تضییع حقوق کارگران شده است. بصورتی  که می بینیم با تبدیل قرارداد های کار به قرارداد های موقت در عمل بسیاری از حقوق کارگران تضییع می شود. علاوه بر این این قانون باعث تضعیف اتحادیه های کارگری شده زیرا کارگران حقوق خود را از طریق این قانون طلب می کنند، که در عمل ناکارامد شده، و کمتر خود به صورت مستقیم وارد رایزنی و مذاکره برای استیفای حقوق خود در برابر کارفرمایان، بیمه و دولت می شوند.


  طبقه کارگر در شهرستان گناباد ما نیز سابقه و ظهور کمی دارد اما چندین سال است که با حرکت به سمت صنعت نشانه هایی از تحرک این طبقه دیده می شود. هنوز حرکت و یا تشکلی سازمان یافته در شهرستان هنوز از سمت کارگران شکل نگرفته است اما باید توجه داشت که اجتنابی از این امر نیست.

   بدین منظور بایستی کارگران و مسئولان شهرستان در شکل دهی و سازمان دهی کارگران شهرستان همت نمایند. گسترش فرهنگ کاری و سازمانی برای مردمی که سابقه کار در کارخانه ها را ندارند الزامی است در غیر این صورت این افراد نخواهند توانست از حقوق خود دفاع نمایند.

  هر چند که امروزه سرمایه دار بی درد در کشور جای خود را به کارآفرین خیراندیش داده است اما نباید  دادن امتیازات به این بزرگواران با هدف توسعه صنعتی شهرستان به قیمت بی توجهی به حقوق همشهریانمان تمام شود.

 

 

روز جهانی کار و کارگر بر تمامی کارگران زحمت کش شهرستان مبارک باد

 

 

 

 

 

 

 

علی راه نشین