آخرین ماه های دولت خاتمی بود که محمدرضا عارف معاون اول رییس جمهور به گناباد آمد و  کارخانه چینی تقدیس را افتتاح کرد. اکنون چهار سال گذشته و دولت اول احمدی نژاد آخرین روزهایش را می گذراند و گناباد مهمان وزیر صنایع مهندس محرابیان  شد تا فاز دوم کارخانه چینی تقدیس را افتتاح کند. چینی تقدیس چهارسال پیش بزرگترین صنعت شهرستان بود و امروز نیز بزرگترین است!

 توسعه صنعتی گناباد در چهار سال گذشته موضوع پیچ درپیچی است و  زوایای مختلفی دارد. زحمات مسئولین شهرستان و ابتکارات آنها در  جذب سرمایه گذار، شیوه حل مشکلات و گذار از موانع بوروکراسی قابل تقدیر است. در اینجا اما می خواهیم بنا به آسیب شناسی آنچه نشده را بیان کنیم و گرنه خدمات واضح است و ما بارها در خبرها شنیده ایم.

دولت نهم در پی تمرکز زدایی نگاه خوبی به مناطق کمتر برخوردار داشت و این مسئله باعث شد مسئولین محلی از دولت انتظارات بلندی داشته باشند. در فروردین 85 در اولین سفر احمدی نزاد به گناباد تلاش بر آن بود که تصویب یک کارخانه مادر را بگیریم هیئت دولت نپذیرفت اما به فاصله چند ماه بحث کارخانه آلومینیم مطرح شد و همه را خوشحال کرد. دکتر مدنی نماینده وقت گناباد گفت: "  اما عملاً طرح به دليل ديگري به بن بست خورده است . طرح توليد بوکسيت به آلومين در معدنی در آفريقا بوده است که آن فعلا ً‌ متوقف شده است. ما حلقه تبديل آلومين به آلومينيم بوديم که آب نمي خواست."

هر چند این طرح در همان اوایل کار خوابید اما طرح های جدید و سرمایه داران جدید در راه بودند. یکی از مهمترین سرمایه گذاران احتمالی آقای ایمانی بود. او سرمایه دار بزرگی است که چند کارخانه از جمله چینی مقصود با چند هزار کارگر را مالک است. خبر آمدن او  همه را هیجان زده کرده بود اما مهندس مرادی رییس کارخانه  چینی تقدیس با لبخندی قضیه را شبیه یک شوخی می دانست. آقای ایمانی اعلام کرده بود به خاطر معادن گناباد حاضر است سه کارخانه در اینجا بزند به شرطی که زمین را گنابادی ها بدهند. مسئولین شهرستان چندماه در اطراف شهر دنبال زمین مناسب بودند.

 مهندس رادفر رییس اداره صنایع در این باره می گفت:"با آقاي ايماني چندين جلسه داشتيم كه ايشان توجيه شده بودند و سه طرح در گناباد تعريف كردند چيني بهداشتي با سرمايه گذاري 20 ميلياردي كه پتانسيل خوبي در شهرستان در اين زمينه داريم علي الخصوص معادن كائولني كه درشهرستان داريم.  طرح سنگ مصنوعي با استفاده از ضايعات معادن شهرستان با سرمايه گذاري 100 ميليارد تومان بود. طرح كاشي كف و ديوار كه باز هم با توجه به معادن كائولن شهرستان ارائه شده بود و 45 ميليارد تومان سرمايه نياز داشت." ( 1 مرداد 1387- مصاحبه با پايگاه خبري شهرستان)  اما کار جلو نرفت.

بعدها با حرکت ضربتی دکتر طهماسب مظاهری در سه قفله کردن بانک ها بسیاری از طرح ها خوابید و  البته برخی مدیران ضعیف نیز بهانه ی برای کم کاری خود پیدا کردند.

   آقای رمضانی نیز یکی از سرمایه داران بود که مدت ها درباره کارخانه تراکتورسازی اش بحث بود و هنوز هم ادامه دارد. در سال های قبل  کارخانه نخ ریسی و  شعار هر گنابادی یک موتور ایژ را یادتان هست! مربوط به همین سرمایه دار بود . در مصاحبه نوروز 87 فرماندار گناباد درباره پیشرفت کارخانه اظهار خوشحالی کرد و گفت: " البته خبر خوش اينكه سه هفته قبل تصويب شد 10 ميليارد تسهيلات ارزي ايشان را بدهند به شرطي كه بين 40 تا 60 درصدش را وثيقه بدهد که آقاي رمضاني تقريبا قبول کردند" (مصاحبه با پايگاه خبري شهرستان)

سیمان فجر نیز پروژه 24 ماهه ای بود که با آب وتاب خاصی خبری شد اما نتیجه ای نداد و حتی حریفانی در شهرهای اطراف پیدا کرد در حال حاضر اگرچه امیدوار کننده ترین پروژه روی میز گناباد است ولی مشکل یافتن سرمایه گذار  آن را می آزارد. 

در میان انبوه خبرها درباره صنعت رو به رشد شهرستان ،فولاد کاویان داستان منحصربفردی دارد. حجت الاسلام امیری رییس شورای شهرستان چندماه قبل از شورای سوم در پاییز 85 خبر آن را با خوشحالی اعلام کرد و هدیه شورای شهر به مردم معرفی نمود و از افتتاح آن در شش ماه آینده خبر داد(مصاحبه با پايگاه خبري شهرستان). دو بار نیز کارخانه کلنگ زنی شد. اخرین دفعه در نمایشگاه توانمندی های شهرستان در شهریور ماه مهندس باقرزاده اعلام  کرد  قطعا 22 بهمن 87 کارخانه افتتاح می شود (مصاحبه با پايگاه خبري شهرستان). اسفند ماه امیری درباره عدم افتتاح کارخانه صحبتی داشت: " فولاد کاویان بدلیل اینکه 25% تا 30% کار اجرایی و عملیاتی در آن انجام شده است در آمایش قرار گرفت و بزودی به بانک صنعت و معدن برای دریافت تسهیلات معرفی می گردد، 8اسفند 1387 " (8اسفند 1387 - مصاحبه با پايگاه خبري شهرستان).

 اگرچه هنوز کارخانه فولادکاویان وجود خارجی نیافته اما روابط عمومی ان بسیار فعال می باشد و در مراسمات مختلف همکاری می کند . در روزهای اخیر نیز  در پیامی انتخاب آقای امیری به ریاست شورای شهرستان را تبریک گفته بود! بحث پتروشیمی چند سال است آرام جلو می رود و البته خیلی خبری نشد. مسئولین شهرستان درنامه به وزیر صنایع وقت نوشته بودند " اكنون باتوجه به استقرار يك واحد ذوب فولاد در تربت حيدريه و يك واحد در قائن و باتوجه به پيوستن شهرستان فردوس به خراسان جنوبي، مردم گناباد انتظار دارند با دستور جدي و عنايت ويژه حضرتعالي واحد پتروشيمي فوق‌الذكر در گناباد استقرار يابد. اميد است در صدور دستور مقتضي تسريع فرمائيد.  "  (تاریخ  6/3/86 -پايگاه خبري شهرستان)

  در 19 مهر  1386 روزنامه خراسان از جلسه شورای اداری شهرستان گزارش داده بود :" وی از ساخت دو نيروگاه ٢٠ و٧٥مگاواتي در شهرهاي بجستان و گناباد خبر داد و افزود: عمليات اجرايي نيروگاه ٢٠مگاواتي بخش بجستان آغاز شده است" وزارت صنایع  بعد از سه قفله شدن بانک ها و سیاست انقباضی طرحی به نام آمایش صنعتی در هر استان تعریف کرد تا طرح های مهمتر را پیگیری کند. گناباد در ابتدا  دو طرح را به دست آورد:"  از طرح هاي گناباد دو طرح نهايي شده است . يكي سنگ مصنوعي كه مجموعه سيليس جام آقاي ايماني است و يكي بحث كائولن شويي مربوط به شركت كاني فرآور مالك معدن كائولن است.  (مهندس رادفر در مصاحبه با پايگاه خبري شهرستان 1 مرداد 1387")  که البته بعدا طرح های گناباد در استان  افزایش یافت. 

مسئله مهمی که می توانست گناباد را بسیار جلو بیاندازد شناخته شدن شهرستان به عنوان منطقه محروم بود. چیزی که قائن داشت و ما نداشتیم  . قربانی نماینده قائن درباره  مزیت های محرومیت در مصاحبه اش با گناباد نیوز گفته بود: اولين حقش اين است که از توازن به راحتي پول مي گيرد. همچنين از 2 درصد نفت پول مي گيرد. در ضمن معافيت 10 ساله مالياتي دارد. و اين کاملا واضح است که بدنبال خود سرمايه دار را جذب مي کند بطوري که الان 2 تا از گنابادي ها هم  توي قائن کارخانه زده اند." (تاریخ 11 دی 1386 - مصاحبه با پايگاه خبري شهرستان).

پیرو همین مطلب محمد صفایی یکی از مهمترین برنامه های کاری در سفر دوم هیئت دولت به گناباد را همین موضوع اعلام کرد و گفت:" يکي از درخواست هاي ما در سفر رئيس جمهوري است که چند شهر من جمله گناباد از امتيازات محروميت مانند معافيت مالياتي استفاده کنند" (تاریخ 4 فروردین 87 -مصاحبه با پايگاه خبري شهرستان).

 از کارهای شایسته مسئولین محلی ایجاد شهرک صنعتی بجستان و  نواحی صنعتی کاخک و کوثر بود که در دراز مدت نتایجش به بار خواهد نشست. با همه بحث های مطرح شده به طور کلی  مدیران شهرستان ما در این چهار سال روی چهار طرح بزرگ حساب زیادی باز کرده بودند که اجرایی شده هر کدام از آنها فضای  عظیمی جلوی روی ما می گذاشت و زنجیره ی بزرگتری از سایر مشاغل را به شهرستان می آورد.به عبارت بهتر هرکدام از این طرح ها سرشاخه ی یک خوشه ی صنعتی بودند. تراکتور سازی، سیمان فجر بهمن، فرآوردهای کائولن (طرح های اقای ایمانی)  و فولاد.

 محرابیان هفته گذشته به گناباد امد تا آخرین روزهای صنعت گناباد در اين دولت را ببیند اما چینی تقدیس هنوز اولین است و خبری از آرزوهای بزرگ و کارخانه های بزرگ نیست.صنعت علاوه بر طرح های بزرگ شامل بنگاه های کوچک و زودبارده نیز می باشد که پیگیری آن را به زمان دیگری وا می گذاریم.   

احمد یوسفی مقدم